Zauważmy, że zdolność do rozmnażania mają tylko istoty żywe. Rzeczy materialne mogą jedynie podlegać stopniowemu unicestwianiu. Wyjątkiem jest pieniądz, będący substytutem dowolnej rzeczy. Pieniądz traktowany jak towar. Tę zdolność „prokreacji” realizuje system odsetkowy. Mówi się, że pieniądz pracuje, a przecież nie jest to ani człowiek, ani maszyna. Mówi się o szacunku do pieniądza, ponieważ oszczędzanie pieniądza może być źródłem bogacenia się.

Nie każdy rozumie, iż prawo zabrania naliczania odsetek od odsetek. Jeśli tak jest, to dlaczego oszczędzany pieniądz może mnożyć się w postępie geometrycznym? Dlaczego niespłacone zadłużenie rośnie znacznie szybciej niż wskazywałby na to system odsetkowy?

Przyczyną jest stosowanie w praktyce procentu składanego, tzn. kapitalizacji odsetek.

Wyjaśnię to na przykładzie:
Zacznę od systemu kapitalizacji odsetek od oszczędności. Założyłam lokatę bankową na 10 000 zł z odsetkami naliczanymi i płaconymi w okresach rocznych. Lokata przynosi 5-procentowe odsetki. Po roku mam do wyboru: mogę otrzymać z banku 500 zł z tytułu odsetek i utrzymać 10-tysięczną lokatę lub zwiększyć swoje oszczędności o te 500 zł. W następnym roku zarobię na odsetkach 525 zł. To podwyższenie moich oszczędności może następować drogą decyzji (w umowie).

Jeśli umowa nie zawierałaby klauzuli o kapitalizacji odsetek, wówczas w następnym roku odsetki naliczono by mi tylko od kwoty pierwotnie zdeponowanej. Nie nalicza się bowiem odsetek od odsetek. Na koniec roku w banku miałabym kwotę 10 000 zł + 1 000 zł. Od 10 000 zł naliczano by nadal odsetki, a od 1 000 zł – nie.
Naliczanie odsetek, jakkolwiek określone w stosunku rocznym, może odbywać się częściej, np. co kwartał, co pół roku, codziennie, co tydzień.

Co się stanie, jeśli umowa przewiduje, iż roczna stopa odsetek wynosi 5%, ale naliczana jest 2 razy w roku (co pół roku)?
W połowie roku do kwoty oszczędności (kapitału) zostanie doliczona połowa rocznych odsetek, tj. 250 zł. W drugim półroczu zostanie doliczona połowa 5-procentowych odsetek liczonych od kwoty 10 250 zł, tj. 256,25 zł. Zdarza się nawet, iż odsetki są naliczane i kapitalizowane w systemie „over night” (czyli na podstawie jednodniowego oprocentowania).

W następnym komentarzu omówię zgubne skutki kapitalizacji odsetek przy kredytach.