Jak nalicza się odsetki przy kredytach?
Na ogół kredytobiorcy mówią, że nie wiadomo dlaczego bank najpierw zabiera nam kwoty odsetek, a dopiero potem pomniejsza nasze realne zadłużenie. Klienci banków mają takie uczucie, jakby z biegiem czasu zadłużenie dość gwałtownie malało, przy tym samym obciążeniu finansowym kredytobiorcy.

Dlaczego tak się dzieje?

Jeśli pożyczysz od cioci 100 tys. zł na 10% na 1 rok, to po roku masz oddać 110 tys. zł. Rok minął. Oddajesz cioci 10 tys. zł. Czy Twój dług zmalał? Nie. Czym jest owe 10 tys. zł? To jest rodzaj czynszu za korzystanie przez Ciebie przez rok z pożyczonej kwoty. Jeśli pożyczyłeś na rok, a po roku zapłaciłeś tylko odsetki, to w następnym roku ciocia będzie oczekiwała odsetek w wysokości także 10 tys. zł. Jeśli tych 10 tys. zł nie zapłacisz, to zgodnie z prawem w trzecim roku będziesz winien cioci 100 tys. z tytułu kapitału, 10 tys. zł z tytułu niezapłaconych odsetek i 10 tys. zł z tytułu nowych odsetek. Bowiem zgodnie z prawem, odsetki naliczone są tylko od kwoty głównej.

Dla porównania zacznijmy tę historię od nowa. Minął rok. Nie masz pieniędzy na odsetki, a ciocia mówi Ci: „Nie musisz sprzedawać samochodu, żeby zapłacić mi odsetki, pod warunkiem, że uznasz, że pożyczyłam Ci nie 100 tys. zł, tylko 110 tys. zł.” Na koniec następnego roku będziesz winien cioci odsetki za pierwszy rok = 10 tys. zł (od kwoty 100 tys. zł) i odsetki bieżące = 11 tys. zł (od kwoty 110 tys. zł). Dług wzrósł z powodu skapitalizowania odsetek.

Wyobraźmy sobie trzecią sytuację: Ciocia pożyczyła Ci 100 tys. zł. Na koniec roku oddałeś 10 tys. zł i ciocia powiedziała Ci tak: „Twój dług zmniejszył się do 90 tys. zł + zaległe odsetki.” W następnym roku znowu spłacasz 10 tys. zł. Ciocia zalicza Ci to na kwotę główną. Zadłużenie z tytułu kapitału spada do 80 tys. zł, a Twoja zaległość odsetkowa wynosi 10 tys. zł + za rok bieżący 9 tys. zł.

Zauważcie, że sposób zaliczania spłat (na poczet odsetek lub na poczet kapitału) wpływa na wysokość zadłużenia. Otóż banki przyjęły zasadę, że w pierwszej kolejności spłacane są odsetki.

Spróbujcie przeprowadzić sami takie ćwiczenie, w którym roczne spłaty będą większe od należnych rocznych odsetek, lecz zaliczanie tych spłat będzie różne.

Ponieważ kodeks cywilny zabrania naliczania odsetek od odsetek (chyba że umowa dopuszcza kapitalizowanie, czyli dołączanie do kwoty pożyczonej niespłaconych odsetek), ustawy podatkowe zawierają konkretne zapisy stanowiące, iż każda spłata zaległości podatkowej zaliczana jest w pierwszej kolejności na odsetki.

Wyobraź sobie, że Urząd Skarbowy powiadomił Cię, że jesteś winien urzędowi 1000 zł + odsetki. Jeśli spłacisz urzędowi owe 1000 zł, to w dalszym ciągu będziesz w zaległości podatkowej, ponieważ w pierwszej kolejności wpłacona kwota będzie zaliczona na poczet odsetek.

Taki sposób zaliczania powoduje, że Twoja niewielka już zaległość podatkowa stale się powiększa, bo naliczane są od niej odsetki. Gdyby ten 1000 zł był zaliczony na zaległość podatkową, to kwota długu z tytułu odsetek nie mogłaby rosnąć.