Na dług wewnętrzny Polski przypada 70% naszego całkowitego zadłużenia (pozostałe 30% to dług zewnętrzny). Zobowiązania rządu i jednostek budżetowych wobec funduszy emerytalnych i banków działających na prawie polskim są gwarantowane obligacjami rządowymi lub bonami skarbowe.

Co by się stało, gdyby NBP wyemitował elektronicznie złotówki na pokrycie długu wewnętrznego? Następnie wykupiłby obligacje rządowe od OFE, banków i osób prywatnych, a w końcu umorzył (unicestwił) te obligacje?

Otóż te uzyskane środki mogłyby zostać zdeponowane przez fundusze w NBP (w tym celu należy zmienić ustawę o NBP). Banki uzyskałyby środki, które poprawiłyby ich płynność, a może nawet pozwoliłyby na wznowienie dość gwałtownie obecnie zahamowanej działalności kredytowej.

W efekcie tych działań:

– zniknęłoby 70% długu publicznego;
– zmniejszyłby się deficyt budżetowy o koszt obsługi długu wewnętrznego;
– NFI zaczęłyby się martwić o to, co zrobić z gotówką;
– banki odzyskałyby zagrożoną płynność;
– na rynku pojawiłby się pieniądz z kredytów;
– konsumpcja nieco by wzrosła.

Ależ to nierealne.
Oczywiście, że nierealne, przecież mamy niezależność NBP wpisaną w Konstytucję.

Trzeba jednak dodać na marginesie, że pomysł nie jest kosmiczny, tylko skopiowany z działań Fedu. Fed co prawda jeszcze obligacji nie umorzył, ale czy jest inna opcja?

To gdybanie, a jak wyglądają fakty?

USA

Fed postawił na „drukowanie” pieniędzy i zasilanie bankrutujących banków realną gotówką poprzez wykup papierów wartościowych (głównie obligacji).

Banki pozbywają się więc niepewnych papierów dłużnych, w zamian otrzymując realny pieniądz. Ryzyko związane z obligacjami przechodzi na rząd.

UE

Bank Centralny UE udziela bankrutującym bankom pożyczek pod zastaw dłużnych papierów wartościowych (głównie obligacji rządowych). W efekcie w bankach rośnie zadłużenie. Przybywa gotówki (pożyczka) i równocześnie rosną zobowiązania w stosunku do Banku Centralnego. Ryzyko związane z posiadaniem niepewnych papierów wartościowych pozostaje ryzykiem banku.

Banki USA sprzedają niepewne aktywa (składniki majątku), to jest obligacje, za gotówkę (aktywa pewne).

Banki europejskie uzyskują gotówkę drogą pożyczki, a więc ich aktywa w postaci gotówki rosną, ale równocześnie rosną ich zobowiązania (długi) w stosunku do Banku Centralnego. Obligacje (dłużne papiery wartościowe) pozostają własnością banków, jednak zastaw ogranicza możliwość dysponowania nimi.