Dla nie-ekonomisty często trudne do odróżnienia są pojęcia dochodu i ilości pieniądza będącego w dyspozycji. Wyobrażamy sobie, że jeśli zarabiam 3000 zł miesięcznie na rękę, to znaczy że mój dochód netto wynosi 3000 zł i ilość pieniądza, jakim dysponuję też wynosi 3000 zł. W tym wypadku jest to prawdą.  Jeśli jednak zarabiasz 3000 zł miesięcznie na rękę i otrzymywałeś to wynagrodzenie przez cały rok, to twój dochód netto wyniósł 36000 zł. Czy rzeczywiście dysponowałeś taką ilością pieniądza? Otóż nie – dysponowałeś jedynie takim dochodem. Nie możesz bowiem stwierdzić, czy nie zdarzyło się tak, że ten sam 100-złotowy banknot znalazł się w Twoich rękach wielokrotnie.

Oto przykład:
Jest rodzina wielopokoleniowa: babcia, dziadek, matka, ojciec, syn i córka. Dziadek otrzymuje emeryturę 1000 zł miesięcznie. Ojciec zarabia 3000 zł miesięcznie. Zarówno dochód rodziny, jak i ilość pieniądza w dyspozycji rodziny są sobie równe, tj. 4000 zł.

Matka mówi: „Synu, posprzątaj swój pokój, dam Ci 100 zł”. Syn sprząta i dostaje 100 zł. Syn mówi do siostry: „Odrób moje zadania domowe, dam Ci 100 zł”. 100 zł wędruje do siostry. Siostra mówi: „Babciu, upiecz mi ciasteczka, dam Ci 100 zł”. Babcia mówi: „Dziadku, odwieź mnie do kościoła, dam Ci 100 zł”. W rodzinie krążą pieniądze w ilości 4000 zł.  A jaki jest dochód? Ojciec zarobił 3000 zł, dziadek zarobił 1000 zł, syn zarobił 100 zł, córka zarobiła 100 zł, babcia zarobiła 100 zł i dziadek zarobił dodatkowe 100 zł. Jaki jest dochód rodziny? 4400 zł. Ta różnica wynika z tego, że ten sam pieniądz zmieniał wielokrotnie właściciela. Krążył. Zatem dochód = ilość pieniądza w gospodarce x szybkość, z jaką ten pieniądz krąży (rotacja pieniądza).

Konkluzja: Jeśli 1 zł zmienia właściciela 12 razy, to dochód wypracowany przez 1 zł wynosi 12 zł. Zatem w gospodarce narodowej ilość pieniądza wyemitowanego przez bank nie mówi ani o dochodach ludności, ani o wartości sprzedanych towarów i usług.

Zainteresowanych krążeniem pieniądza i powiązaniami ilości pieniądza, dochodu i PKB, odsyłam do „Elementarza ekonomii” odc. 40 Krąg obfitości